به گزارش اکو اقتصاد، نانوایی‌ها به‌عنوان یکی از حلقه‌های اصلی زنجیره تأمین مواد غذایی، در شرایط جنگی و  در صورت بروز اختلال در زیرساخت‌های انرژی اهمیت ویژه‌ای دارند.

وابستگی بخش قابل‌توجهی از این واحدها به شبکه گاز شهری باعث شده است که آسیب به تأسیسات انرژی یا محدودیت در گازرسانی بتواند تولید و عرضه نان را با اختلال مواجه کند.

در همین راستا، دوگانه‌سوز کردن نانوایی‌ها و تجهیز آنها به سوخت جایگزین و ژنراتور برق اضطراری در قالب برنامه‌های پدافند غیرعامل دنبال می‌شود؛ اقداماتی که هدف اصلی آنها جلوگیری از توقف تولید نان در شرایط اضطراری است.

دوگانه‌سوزی؛ راهکاری برای جلوگیری از توقف پخت نان

دوگانه‌سوز کردن نانوایی‌ها به معنای فراهم کردن امکان استفاده از سوختی غیر از گاز شهری برای فعالیت تجهیزات پخت است. گازوئیل و گاز مایع از جمله سوخت‌های جایگزینی هستند که در برنامه‌های استانی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

اهمیت این اقدام زمانی بیشتر می‌شود که اختلال در شبکه گاز، فعالیت واحدهای نانوایی را متوقف کند. البته استفاده از سوخت جایگزین به‌تنهایی کافی نیست و تجهیز مشعل‌ها، تأمین مخزن و اتصالات مناسب و آموزش کارکنان برای تغییر منبع سوخت نیز ضرورت دارد.

سردار غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور، در نشست اخیر قرارگاه شهید سلامی تأکید کرد: «مهم‌ترین مأموریت پدافندی اصناف، حفاظت از سفره و معیشت مردم است.»

وی همچنین پایداری زنجیره امنیت غذایی را از عوامل مهم مقاومت کشور دانست و پیشنهاد کرد سبدی از کالاهای ضروری و قابل تأمین داخلی از مزرعه تا سفره مورد حمایت قرار گیرد.

چهل‌ونهمین نشست نحوه توزیع کالا و تنظیم بازار (قرارگاه شهید سلامی)، شنبه 9 آبان 1405، با محوریت «رزمایش ملی تداوم و تاب‌آوری کارکرد نانوایی‌ها در شرایط اضطراری» در  اتاق اصناف ایران برگزار شد.

این نشست با حضور سردار غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور، قاسم نوده‌فراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران و جمعی از مسئولان صنفی و اجرایی برگزار شد.

در این نشست، احمد پورحیدری، جانشین سازمان بسیج اصناف، از اقدامات انجام‌شده برای اجرای رزمایش و هماهنگی با دستگاه‌های مسئول گزارش داد. همچنین رؤسای اتاق‌های اصناف استان‌ها، وضعیت نانوایی‌ها، تجهیزات دوگانه‌سوز، زیرساخت‌های سوخت‌رسانی و موانع موجود را تشریح کردند.

هدف این رزمایش، بررسی میزان آمادگی نانوایی‌ها برای استمرار تولید در شرایط بحرانی، شناسایی نقاط ضعف و تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و تشکل‌های صنفی اعلام شده است.

وضعیت سوخت دوم نانوایی‌ها در استان‌ها 

گزارش‌های استانی نشان می‌دهد میزان تجهیز نانوایی‌ها به سوخت جایگزین در مناطق مختلف یکسان نیست.

به طور مثال در اسفراین، برنامه ریزی شده از مجموع 164 نانوایی، 107 واحد دوگانه‌سوز شده‌اند؛ به این ترتیب حدود 65 درصد نانوایی‌های این شهرستان امکان استفاده از سوخت دوم را دارند.

در مقابل، در خرم‌آباد از مجموع 463 واحد خبازی فعال، تنها 86 واحد به تجهیزات دوگانه‌سوز مجهز هستند که معادل حدود 19 درصد است.

در استان فارس نیز دهم آبان 1405 مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری از تجهیز نزدیک به 50 درصد نانوایی‌های استان به ژنراتور برق و سوخت دوم خبر داد.

همچنین در همدان از مجموع 550 نانوایی شهرستان، 90 واحد به مجموعه‌ای شامل کپسول گاز، موتور برق و منبع ذخیره آب مجهز شده‌اند.

این آمارها نشان‌دهنده تفاوت سطح آمادگی مناطق است؛ البته شاخص‌های مورد استفاده در این گزارش‌ها یکسان نیست و نمی‌توان آنها را مستقیماً با یکدیگر مقایسه کرد.

یکی از چالش‌های اصلی دوگانه‌سوز کردن نانوایی‌ها، تأمین منابع مالی برای خرید و نصب تجهیزات است. بنیاد علوی در همین زمینه از پرداخت تسهیلات ارزان‌قیمت برای تهیه تجهیزاتی مانند پنل خورشیدی و موتور برق خبر داده است.

در خوزستان نیز برنامه پرداخت تسهیلات بنیاد علوی برای تجهیز نانوایی‌ها به ژنراتور و مشعل با سوخت جایگزین اعلام شده است.

در کنار تأمین تجهیزات، دسترسی مستمر به سوخت دوم اهمیت زیادی دارد. عبدالعلی کیان‌مهر، معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار گلستان، با تأکید بر ضرورت پیش‌بینی گازوئیل و کپسول گاز مایع، آموزش نانوایان برای تنظیم مشعل و تعویض نازل را نیز ضروری دانسته است.

از سوی دیگر، تجربه اسفراین نشان می‌دهد که ظرفیت حمل سوخت نیز باید پیش از وقوع بحران مشخص شود؛ زیرا تجهیز نانوایی بدون پیش‌بینی مسیر و امکانات انتقال سوخت، تضمین‌کننده استمرار فعالیت آن نخواهد بود.

تجربه اقدامات استانی نشان می‌دهد تاب‌آوری نانوایی‌ها به مجموعه‌ای از تجهیزات و زیرساخت‌های مکمل وابسته است. ژنراتور برق اضطراری برای فعال نگه داشتن تجهیزات وابسته به برق، ذخیره آب و پیش‌بینی سوخت کافی از جمله الزامات استمرار تولید هستند.

از سوی دیگر، لازم است رزمایش‌ها صرفاً به شمارش نانوایی‌های مجهز محدود نشوند و امکان واقعی پخت نان با سوخت جایگزین، میزان ذخیره سوخت، آمادگی تجهیزات و مهارت نیروی انسانی نیز مورد ارزیابی قرار گیرد.

در مجموع، دوگانه‌سوز کردن نانوایی‌ها گامی برای کاهش وابستگی تولید نان به شبکه گاز شهری است، اما موفقیت آن به تأمین پایدار سوخت، پشتیبانی مالی و تجهیز هم‌زمان زیرساخت‌های برق و آب بستگی دارد.