به گزارش اکو اقتصاد، بازار سرمایه در مهرماه ۱۴۰۵ یکی از دوره‌های پرنوسان خود را پشت سر گذاشت؛ ماهی که با ادامه روند صعودی شهریور آغاز شد، در نیمه نخست با شتاب بیشتری به حرکت خود ادامه داد و در ادامه با افزایش عرضه و اصلاح شاخص‌ها مواجه شد. با وجود این نوسانات، عملکرد ماهانه بورس همچنان مثبت بود و شاخص کل توانست بازدهی قابل توجهی را ثبت کند.

بررسی روند شاخص کل بورس تهران نشان می‌ دهد این نماگر در پایان شهریورماه در محدوده هفت میلیون و ۱۶۷ هزار واحد قرار داشت و در نخستین روز مهرماه به هفت میلیون و ۲۵۷ هزار واحد رسید. شاخص کل در ادامه، با عبور از کانال‌های هفت میلیون و ۸۰۰ هزار و هشت میلیون واحد، در ۲۱ مهرماه به محدوده هشت میلیون و ۴۶۰ هزار واحد رسید و بالاترین سطح خود در این ماه را تجربه کرد.

با این حال، رشد بازار در نیمه دوم مهرماه با فراز و فرود همراه شد و شاخص کل پس از ثبت قله ماهانه، در روزهای بعد با فشار فروش مواجه شد. در نهایت این شاخص در آخرین روز معاملاتی مهرماه به حدود هشت میلیون و ۱۷۴ هزار واحد رسید.

برای ارزیابی کیفیت رشد بورس، بررسی شاخص کل به‌ تنهایی کافی نیست. شاخص کل به دلیل وزن بیشتر شرکت‌های بزرگ، ممکن است تحت تاثیر چند نماد شاخص‌ ساز قرار گیرد؛ در حالی که شاخص هم‌وزن تصویر روشن‌تری از وضعیت عمومی شرکت‌های بورسی ارائه می‌دهد.

در مهرماه، شاخص هم‌وزن نیز در مجموع مسیر افزایشی را طی کرد، اما در مقاطعی رفتاری متفاوت از شاخص کل داشت. این واگرایی نشان می‌دهد که در برخی روزها فشار عرضه بیشتر متوجه شرکت‌های بزرگ و شاخص‌ ساز بوده و بخشی از شرکت‌های کوچک و متوسط توانسته‌اند عملکرد متفاوتی داشته باشند. البته این موضوع به معنای رشد یکپارچه تمام نمادها نیست، بلکه نشان‌دهنده تفاوت ترکیب عرضه و تقاضا در صنایع و شرکت‌های مختلف است.

نگاهی به روند بازار سرمایه در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد بورس پس از پشت سر گذاشتن دوره‌ای از توقف و محدودیت معاملات، وارد مسیری پرنوسان اما عمدتا صعودی شده است.

در ماه‌های ابتدایی پس از بازگشایی بازار، شاخص کل ابتدا با احتیاط حرکت کرد، اما از خرداد ماه شتاب رشد افزایش یافت. آمار و ارقام نشان می‌دهد بورس در ماه‌های اخیر توانسته بخشی از عقب‌ماندگی خود را جبران کند، اما مسیر صعودی بازار با اصلاح‌های مقطعی همراه بوده است. به ‌خصوص افت شاخص در تیرماه نشان داد که رشدهای سریع لزوما به معنای شکل‌ گیری یک روند با ثبات نیستند.

در مجموع، افزایش نرخ ارز، انتظارات تورمی، تغییر ارزش جایگزینی دارایی شرکت‌ها و تلاش سرمایه‌گذاران برای جبران کاهش قدرت خرید پول از جمله عواملی هستند که می‌توانند در افزایش جذابیت اسمی سهام نقش داشته باشند. با این حال، برای ارزیابی واقعی عملکرد بورس باید بازدهی بازار با نرخ تورم و بازدهی بازارهای موازی نیز مقایسه شود. یکی از مهم‌ترین معیارها برای ارزیابی کیفیت رشد بازار سرمایه، بررسی رفتار معامله‌گران حقیقی و حقوقی و میزان جابه‌جایی نقدینگی میان این دو گروه است.

در معاملات مهرماه، ارزش معاملات در روزهای مختلف عمدتا در محدوده قابل توجهی قرار داشت. برای نمونه، ارزش معاملات در ۲۶ مهر به حدود ۴۶.۶ همت، در ۲۷ مهر به ۳۲.۹ همت، در ۲۸ مهر به ۴۲.۸ همت و در ۲۹ مهر به حدود ۴۴.۷ همت رسید. تعداد معاملات نیز در برخی روزها از یک میلیون فقره عبور کرد.

این ارقام از فعال بودن بازار و بالا بودن حجم جابه‌جایی سهام حکایت دارد، اما ارزش بالای معاملات به ‌تنهایی نمی‌تواند نشانه ورود سرمایه جدید یا افزایش اعتماد سهامداران حقیقی باشد. از سوی دیگر، حضور حقوقی‌ها در سمت خرید می‌تواند در مقاطعی به تعادل عرضه و تقاضا کمک کند، اما این حمایت لزوماً به معنای بازگشت تقاضای پایدار از سوی سرمایه‌گذاران خرد نیست.

در مجموع، مهرماه برای بورس تهران ماهی مثبت از نظر بازدهی شاخص کل بود؛ اما بررسی جزئیات معاملات نشان می‌دهد که نمی‌توان صرفاً بر اساس رشد بیش از ۱۴ درصدی شاخص کل، از شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار سخن گفت.

به نظر می رسد که بازار سرمایه برای ادامه مسیر افزایشی به عواملی فراتر از رشد اسمی قیمت سهام نیاز دارد؛ از جمله ثبات در سیاست‌گذاری اقتصادی، پیش‌بینی‌ پذیر شدن متغیرهای کلان، بهبود وضعیت سودآوری شرکت‌ها و مهم‌تر از همه بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران حقیقی.

در واقع، آزمون اصلی بورس در ماه‌های آینده این خواهد بود که آیا رشد شاخص‌ها می‌تواند به افزایش مشارکت عمومی و ورود نقدینگی تازه منجر شود یا بازار پس از یک دوره صعود، دوباره درگیر نوسانات و فشار فروش خواهد شد.