به گزارش اکو اقتصاد، بازار سرمایه در نخستین روز معاملاتی آبان، معاملات کم‌رمقی را پشت سر گذاشت، به طوری که با وجود گردش قابل‌توجه معاملات، سهامداران شاهد غلبه عرضه بر تقاضا در تالار شیشه‌ای بودند. شاخص کل بورس تهران نیز دیروز با افت 1.58 درصدی به سطح 8 میلیون و 44 هزار واحد رسید و شاخص هم‌وزن نیز 0.85 درصد کاهش یافت. در همین حال، خروج حدود 8 هزار و 100 میلیارد تومان پول حقیقی، این روز را در شمار بزرگ‌ترین روزهای خروج نقدینگی از بازار سهام قرار داد.

این تحولات در شرایطی رخ داد که شاخص کل بورس در 21 مهرماه به محدوده 8 میلیون و 460 هزار واحد رسیده بود؛ بر این اساس فاصله گرفتن شاخص از این سطح، در کنار منفی شدن 67 درصد نمادهای معاملاتی، نشان می‌دهد فشار فروش در آغاز آبان به بخش قابل‌توجهی از بازار گسترش یافته است.

تغییر رفتار سرمایه‌گذاران زیر سایه نااطمینانی

در این میان، هر چند خروج سنگین پول حقیقی بیانگر تغییر رفتار بخشی از سرمایه‌گذاران است، با این حال، برای مشخص شدن دلایل این تغییر باید مجموعه‌ای از عوامل، از جمله انتظارات سیاسی، چشم‌انداز متغیرهای اقتصادی و ارزیابی فعالان بازار از بازده مورد انتظار دارایی‌ها را بررسی کرد.

به باور کارشناسان، در شرایط افزایش نااطمینانی، سرمایه‌گذاران معمولا در پذیرش ریسک جدید محتاط‌تر می‌شوند. این احتیاط می‌تواند به کاهش تقاضا، افزایش تمایل به فروش یا به تعویق افتادن تصمیم‌های سرمایه‌گذاری منجر شود. با این همه، شدت و جهت واکنش در بازارهای مختلف یکسان نیست و نمی‌توان افت قیمت دارایی‌ها را در یک روز معاملاتی، به‌تنهایی نشانه تغییر پایدار روند آنها دانست.

همچنین خروج پول حقیقی لزوما به معنای خروج همان میزان سرمایه از کل بازارهای مالی نیست؛ چرا که برای تعیین مقصد نقدینگی، اطلاعات مستقلی درباره جریان وجوه میان بازارهای مختلف مورد نیاز است.

ارزندگی سهام در برابر ریسک‌های بیرونی

از سوی دیگر، یکی از نکات مهم در ارزیابی شرایط فعلی بورس، توجه هم‌زمان به وضعیت بنیادی شرکت‌ها و ریسک‌های بیرونی است. گزارش‌های مالی، میزان فروش، حاشیه سود، هزینه‌های تولید، نرخ ارز و چشم‌انداز درآمد شرکت‌ها از جمله عواملی هستند که می‌توانند ارزش‌گذاری سهام را تحت تاثیر قرار دهند.

در مقابل، افزایش ریسک‌های سیاسی ممکن است نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران را بالا ببرد و جذابیت خرید سهام را، حتی در قیمت‌های پایین‌تر، کاهش دهد. به بیان دیگر، ارزندگی یک سهم به‌تنهایی برای شکل‌گیری تقاضای پایدار کافی نیست؛ سرمایه‌گذار باید علاوه بر وضعیت مالی شرکت، پیامدهای احتمالی تحولات آینده را نیز ارزیابی کند.

این موضوع اهمیت تفکیک میان اصلاح قیمت‌ها بر مبنای عوامل بنیادی و افت ناشی از تغییر انتظارات و افزایش ریسک را دوچندان می‌کند. هرچند این دو عامل ممکن است هم‌زمان بر معاملات اثر بگذارند، آثار آنها بر ارزش بلندمدت شرکت‌ها الزاما یکسان نیست.

مسیر بعدی بورس

کارشناسان می‌گویند در کوتاه‌مدت، تداوم یا کاهش خروج پول حقیقی، وضعیت عرضه و تقاضا و نحوه واکنش بازار سهام به اخبار سیاسی از متغیرهای مهم ارزیابی روند معاملات خواهد بود. در کنار این عوامل، انتشار گزارش‌های ماهانه شرکت‌ها نیز می‌تواند مشخص کند عملکرد بنگاه‌های بورسی تا چه اندازه با انتظارات سرمایه‌گذاران همخوانی دارد.

از سوی دیگر، بررسی کیفیت نقدشوندگی بازار و عملکرد سازوکارهای حمایتی اهمیت دارد. حمایت مؤثر از بازار باید در چارچوب ضوابط شفاف و با هدف بهبود کارکرد بازار و کاهش اختلال در معاملات انجام شود؛ نه آنکه جایگزین ارزیابی ریسک و تصمیم‌گیری آگاهانه سرمایه‌گذاران شود.

در مجموع، آغاز آبان‌ماه نشان داد بورس تهران همچنان میان ظرفیت سودآوری شرکت‌ها و نگرانی‌های ناشی از نااطمینانی‌های بیرونی قرار دارد. در این زمینه تعیین مسیر بعدی بازار سهام به برتری پایدار یکی از این دو عامل وابسته است؛ موضوعی که تنها با بررسی روند چندروزه معاملات، جریان نقدینگی و داده‌های بنیادی شرکت‌ها روشن‌تر خواهد شد و نمی‌توان درباره آن صرفاً بر مبنای عملکرد یک روز قضاوت کرد.