به گزارش اکواقتصاد، افزایش دوباره شاخص‌های گردش ویروس کرونا در ایران، یادآور واقعیتی است که پس از فروکش‌کردن بحران همه‌گیری گاه به فراموشی سپرده می‌شود: کووید-۱۹ پایان نیافته و همچنان می‌تواند سلامت جامعه و فعالیت اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، تفکیک «هشدار اپیدمیولوژیک» از «پیش‌بینی قطعی موج گسترده» ضروری است؛ زیرا اعداد بدون توضیح روش جمع‌آوری داده‌ها می‌توانند موجب نگرانی نادرست شوند.

آمارها دقیقاً چه می‌گویند؟

بر اساس گزارش‌های منتسب به مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، نسبت نمونه‌های مثبت کووید-۱۹ در نظام مراقبت دیده‌وری از ۸٫۹ درصد به ۱۷٫۴ درصد در اوایل مهر رسید؛ این شاخص تا ۱۱ مهر به ۱۳٫۷ درصد کاهش یافت، اما در گزارش مربوط به هفته منتهی به ۱۸ مهر دوباره تا ۲۲٫۴ درصد افزایش پیدا کرد.

این تغییرات نشانه افزایش گردش ویروس در جمعیت تحت پایش است، نه آنکه ۲۲٫۴ درصد از مردم ایران مبتلا شده باشند. همچنین برای قضاوت درباره بزرگی موج احتمالی، باید روند بستری، موارد شدید، مرگ‌ومیر، حجم آزمایش‌ها و تفاوت‌های منطقه‌ای را هم دید.

آیا امیکرون خطرناک‌تر شده است؟

امیکرون نام یک خانواده از سویه‌های ویروس SARS-CoV-2 است و زیرسویه‌های متعدد آن همچنان در جهان گردش دارند.

سازمان جهانی بهداشت زیرسویه‌هایی مانند XFG و NB.1.8.1 را پایش می‌کند؛ اما تا زمان تهیه این یادداشت، شواهد کافی برای نسبت‌دادن افزایش قطعی شدت بیماری به زیرسویه‌های در گردش وجود ندارد.

بنابراین تیترهایی مانند «بازگشت کرونای مرگبار» یا «پیک قطعی امیکرون» بدون شواهد تکمیلی دقیق نیستند.

چه کسانی باید بیشتر مراقب باشند؟

بیشتر مبتلایان ممکن است علائمی مانند گلودرد، سرفه، تب، آبریزش بینی، سردرد یا خستگی داشته باشند؛ علائمی که با آنفلوانزا و سایر عفونت‌های تنفسی همپوشانی دارند و به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیستند.

سالمندان، افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن، اشخاص دارای نقص ایمنی و زنان باردار نیازمند توجه بیشتری هستند.

در صورت بروز تنگی‌نفس، درد یا فشار پایدار قفسه سینه، اختلال هوشیاری یا وخامت محسوس حال عمومی، ارزیابی فوری پزشکی ضرورت دارد. بررسی درمان ضدویروسی برای افراد پرخطر نیز باید در زمان مناسب و با نظر پزشک انجام شود.

پیشگیری مؤثر لزوماً پرهزینه نیست: ماندن در خانه هنگام بیماری، تهویه مناسب محیط‌های سربسته، استفاده از ماسک باکیفیت در فضاهای شلوغ یا هنگام وجود علائم، رعایت بهداشت دست و پیگیری توصیه‌های روز واکسیناسیون برای گروه‌های واجد شرایط، راهکارهای معقولی برای کاهش انتقال‌اند.

از یک مسئله پزشکی تا یک مسئله اقتصادی

پیامدهای افزایش عفونت‌های تنفسی فقط به هزینه ویزیت، آزمایش، دارو و بستری محدود نمی‌شود.

مرخصی استعلاجی و غیبت کارکنان، کاهش بهره‌وری در دوره بیماری یا نقاهت، فشار بر ظرفیت مراکز درمانی، هزینه مراقبت از اعضای بیمار خانواده و اختلال در فعالیت کسب‌وکارهای کوچک از جمله هزینه‌های غیرمستقیم‌اند.

خانواده‌های کم‌درآمد ممکن است سهم بیشتری از این فشار را احساس کنند، زیرا هم ذخیره مالی کمتری دارند و هم امکان دورکاری یا مرخصی باحقوق برای همه یکسان نیست.

از منظر اقتصاد سلامت، سرمایه‌گذاری در اطلاع‌رسانی دقیق، پایش شفاف بیماری، تهویه محیط کار و حفاظت هدفمند از گروه‌های پرخطر می‌تواند از هزینه‌های قابل‌اجتناب بکاهد.

در مقابل، بزرگ‌نمایی خطر بدون پشتوانه علمی، خود ممکن است رفتار مصرف‌کننده و فضای کسب‌وکار را بی‌دلیل متأثر کند.

رویکرد منطقی نه انکار کروناست و نه بازتولید هراس دوران همه‌گیری؛ بلکه مدیریت ریسک بر پایه داده‌های معتبر و به‌روز است.

در نهایت، سلامت نیروی انسانی بخشی از زیرساخت اقتصاد است. هر قدر پیشگیری و تشخیص به‌موقع هوشمندانه‌تر انجام شود، احتمال تحمیل هزینه‌های سنگین‌تر به خانواده‌ها، نظام درمان و بنگاه‌های اقتصادی کمتر خواهد بود.

منابع

۱. گزارش‌های مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، بازتاب‌یافته در خبرگزاری تسنیم (۶ مهر)، مهر و صداوسیما (۱۲ مهر)، و صداوسیما (۱۹ مهر ۱۴۰۵).

۲. سازمان جهانی بهداشت، داشبورد کووید-۱۹ و رصد زیرسویه‌ها: https://data.who.int/dashboards/covid19

۳. سازمان جهانی بهداشت، توصیه‌های عمومی کووید-۱۹: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/coronavirus-disease-covid-19

درباره نویسنده
دکتر فرشته خالقی
دکترای حرفه‌ای پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران
کارشناسی ارشد بهداشت عمومی، دانشگاه علوم پزشکی ایران
کارشناسی ارشد آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی