به گزارش اکو اقتصاد، داستان تعاونی‌های ۳۳گانه مسکن شهر تهران از دهه ۶۰ خورشیدی آغاز شد؛ زمانی که برای تأمین مسکن کارکنان دستگاه‌های مختلف، نزدیک به ۱۰۰۰ هکتار زمین در دامنه‌های شمالی و شمال‌شرقی تهران به این تعاونی‌ها واگذار شد. اما در سال‌های بعد، با تشدید محدودیت‌های شهرسازی و زیست‌محیطی در حریم تهران، بخش قابل توجهی از این اراضی امکان ساخت‌وساز پیدا نکرد. از آن زمان، راهکارهایی مانند واگذاری زمین معوض، درجاسازی یا تغییر کاربری مطرح شد، اما اختلاف بر سر ارزش و محل زمین معوض، مسائل حقوقی و ثبتی، صدور اسناد برای برخی مالکان و محدودیت منابع دولت، موجب شد پرونده برای چند دهه باز بماند.

در همین رابطه علی نبیان ـ مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن ـ به ایسنا گفت: جلسات مختلفی با نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مجمع نمایندگان استان تهران برای تعیین تکلیف تعاونی‌های مسکن ۳۳ گانه تهران برگزار شده و موضوع همچنان در حال پیگیری است. ساخت مسکن در زمین‌هایی که در اختیار این تعاونی‌ها قرار گرفته به دلایلی امکان‌پذیر نیست. واگذاری این زمین‌ها نیز در گذشته توسط وزارت راه و شهرسازی انجام نشده و دستگاه دیگری متولی واگذاری آنها بوده است، اما با توجه به وضعیت موجود، وزارت راه و شهرسازی و سازمان ملی زمین و مسکن پیگیری تعیین تکلیف این اراضی را برعهده گرفته‌اند.

شناسایی ۴ نقطه برای زمین معوض

نبیان ادامه داد: برای حل این مسئله تاکنون چهار نقطه شناسایی شده که سه نقطه در اطراف تهران و یک نقطه در استان مازندران قرار دارد.

مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن همچنین از راه‌اندازی سامانه‌ای در سایت این سازمان برای ثبت‌نام اعضای تعاونی‌های ۳۳گانه خبر داد و گفت: از طریق این سامانه تلاش می‌کنیم مشخص شود چه تعداد متقاضی واقعی در این تعاونی‌ها وجود دارد تا تصمیم‌گیری بر مبنای آمار و اطلاعات دقیق انجام شود. علاوه بر این، گروهی در سازمان ملی زمین و مسکن برای پاسخگویی و پیگیری مسائل اعضای تعاونی‌های ۳۳گانه تشکیل شده است تا دغدغه‌های افرادی که سال‌ها قبل زمین خریداری کرده یا زمین از طریق تعاونی در اختیار آنها قرار گرفته، مورد بررسی قرار گیرد.

پرونده‌ای چند دهه‌ای

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۰ حدود ۹۵۰ تا ۱۰۰۰ هکتار از اراضی شمال، شمال‌شرق و شمال‌غرب تهران به ۳۳ تعاونی مسکن واگذار شد؛ اراضی‌ای که در مناطقی همچون سوهانک، مرادآباد، سرخه‌حصار، تلو، دارآباد، امامزاده قاسم، حصارک و درکه قرار داشتند. در گزارش‌های سال‌های گذشته، تعداد اعضای این تعاونی‌ها حدود ۲۵ هزار نفر اعلام شده بود.

با گذشت سال‌ها، محدودیت‌های قانونی و محیط‌زیستی و همچنین قرار گرفتن بخشی از اراضی در پهنه‌هایی که امکان ساخت‌وساز مسکونی در آنها وجود ندارد، مانع از تعیین تکلیف نهایی این زمین‌ها شده است. همین مسئله موجب شده بخشی از اعضای تعاونی‌ها برای دریافت زمین جایگزین یا صدور مجوز ساخت‌وساز در اراضی موجود، پیگیری‌های چندین‌ساله‌ای را انجام دهند.

اختلاف سر ارزش زمین‌های معوض

یکی از مسائل اصلی در مسیر تعیین تکلیف این پرونده، اختلاف بر سر محل و ارزش زمین‌های جایگزین است. در سال‌های گذشته، برای بخشی از این اراضی، زمین‌هایی در محدوده واصفجان در نزدیکی پردیس به عنوان زمین معوض پیشنهاد شد، اما مالکان با توجه به تفاوت ارزش زمین در تهران و محل پیشنهادی، نسبت به این جایگزینی اعتراض داشتند. در مقطعی نیز موضوع ارزیابی و ارزش‌گذاری اراضی برای تعیین مبنای زمین معوض در سازمان ملی زمین و مسکن مطرح شد.

از سوی دیگر، گزارش‌های منتشرشده از جلسات مجلس در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد ساماندهی تعاونی‌های ۳۳گانه همچنان در دستور کار نمایندگان و دستگاه‌های مرتبط قرار داشته است. در یکی از این جلسات، موضوع حدود ۳۴ هزار متقاضی دریافت زمین در شهرک‌های زیتون و سوهانک نیز مورد بررسی قرار گرفت.

تعیین تکلیف در چارچوب محدودیت‌های توسعه تهران

پیگیری این پرونده در شرایطی انجام می‌شود که مسئله تأمین آب و محدودیت‌های زیست‌محیطی، توسعه افقی تهران را با محدودیت‌های جدی مواجه کرده است. در همین راستا، نبیان پیش از این نیز از ممنوعیت واگذاری زمین دولتی در تهران برای ساخت مسکن به دلیل کمبود منابع آبی خبر داده بود.

بنابراین، یکی از چالش‌های اصلی در پرونده تعاونی‌های ۳۳گانه این است که از یک سو اعضای تعاونی‌ها سال‌هاست انتظار تعیین تکلیف زمین‌های خود را دارند و از سوی دیگر، ساخت‌وساز در برخی از این اراضی با محدودیت‌های قانونی، شهرسازی یا محیط‌زیستی مواجه است. در چنین شرایطی، تأمین زمین جایگزین یکی از مسیرهای مطرح برای پایان دادن به این بلاتکلیفی است.

سامانه ثبت‌نام برای شناسایی متقاضیان واقعی

نبیان با اشاره به اقدامات جدید سازمان ملی زمین و مسکن گفت: سامانه‌ای را در سازمان ملی زمین و مسکن در سایت راه‌اندازی کردیم که می‌توانند در آن سامانه ثبت‌نام کنند تا بدانیم این تعاونی‌های ۳۳گانه چه تعدادی متقاضی واقعی دارد. در سازمان ملی زمین و مسکن نیز گروهی مشخص برای پاسخگویی به اعضای این تعاونی‌ها تشکیل شده است.

مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن درباره استقبال اعضای تعاونی‌ها از زمین‌های شناسایی‌شده برای جایگزینی نیز گفت: «بله، استقبال خوبی صورت گرفته است.»

تصمیم‌گیری در شورای عالی مسکن

طبق آنچه نبیان عنوان کرده، موضوع تعاونی‌های ۳۳گانه در حال پیگیری است و مصوبات مربوط به آن نیز در شورای عالی مسکن در حال طی مراحل است.

وی ابراز امیدواری کرد که در دولت چهاردهم با تکمیل فرآیندهای قانونی و تصمیم‌گیری درباره اراضی جایگزین، سرانجام راهکاری برای تعیین تکلیف زمین‌هایی که ساخت‌وساز در آنها امکان‌پذیر نیست، پیدا شود.

به این ترتیب، پرونده‌ای که ریشه آن به واگذاری زمین در دهه‌های گذشته بازمی‌گردد، اکنون در مسیر تازه‌ای قرار گرفته است؛ مسیری که بر شناسایی متقاضیان واقعی، مکان‌یابی زمین‌های جایگزین، ارزش‌گذاری و اخذ مصوبات لازم استوار است و در صورت نهایی شدن تصمیمات، می‌تواند بخشی از بلاتکلیفی چندین‌ساله اعضای این تعاونی‌ها را پایان دهد.

منبع: ایسنا